Türkiye’nin yeri bellidir. İran’dan Yemen’e, Filistin’den Suriye’ye, Rusya’dan Çin’e ve Türk Cumhuriyetlerine uzanan büyük Asya coğrafyasında Türkiye’nin güvenliği, bölge ülkelerinin bağımsızlığıyla birlikte şekillenir. Mekke Anlaşması ise bu gerçeği tersine çevirebilecek ciddi bir askerî yükümlülük yaratıyor.
Bazen büyük dış politika meselelerini anlamak için yüzlerce sayfalık rapora gerek yoktur.
Haritayı açarsınız.
Kim kimin yanında duruyor, kim kimi kuşatıyor, hangi ülke kimin silahını kullanıyor, hangi cephede kim savaşıyor…
Sonra tablo kendisini anlatır.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na da böyle bakmak gerekiyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan metin sıradan bir dostluk anlaşması değil. TBMM’ye sunulan teklif; ortak caydırıcılığı, askerî koordinasyonu ve taraflardan birine yönelen saldırı karşısında birlikte hareket etmeyi öngörüyor. Anlaşma çerçevesinde ortak siyasi-savunma komitesi de faaliyete geçti ve Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulması kararlaştırıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Yani mesele fotoğraf çektirmek değil.
Mesele cephe.
Önce şu soruyu soralım: Türkiye’ye yönelik gerçek tehdit nerede?
Doğu Akdeniz’e bakalım.
Yunanistan, İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki askerî ilişkiler genişliyor. ABD’nin Yunanistan’daki askerî erişimi uzun süredir büyüyor. Türkiye’nin çevresindeki güvenlik kuşağı her geçen gün daha karmaşık hale geliyor.
Türkiye açısından Ege, Doğu Akdeniz, Suriye, Irak, Karadeniz ve Kafkasya doğrudan güvenlik alanıdır.
Böyle bir tabloda bir askerî ittifakın değeri şu soruyla ölçülür:
Türkiye’nin gerçek tehditlerine karşı hangi somut gücü oluşturuyor?
Suudi Arabistan, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki askerî sorununa ne katıyor?
Pakistan’ın askerî gücü, Türkiye’nin Ege ve Doğu Akdeniz’de karşılaştığı baskıyı hangi mekanizmayla dengeliyor?
Bu soruların cevabı açık değil.
Ama anlaşmanın Türkiye açısından doğurabileceği başka bir yükümlülük çok daha görünür.
Yemen cephesi tesadüf değildir
Bugün Suudi Arabistan’ın güvenlik gündeminin merkezlerinden biri Yemen.
Mekke Anlaşması ise taraflardan birine yönelik saldırıyı ortak güvenlik meselesi haline getiriyor.
O zaman soru kaçınılmaz:
Suudi Arabistan ile Yemen arasındaki savaş yeniden büyüdüğünde Türkiye hangi konumda olacak?
Anlaşmanın en kritik tarafı budur.
Çünkü Yemen bugün yalnızca bir iç savaş sahası değildir.
Yemen, Kızıldeniz’den Gazze’ye kadar uzanan büyük bölgesel mücadelenin içindedir.
Filistin’e destek veren, İsrail’e ve ABD’nin bölgesel askerî varlığına karşı cephe alan bir güçtür.
Bu nedenle Yemen’e karşı kurulacak her askerî denklem, yalnız Yemen’i ilgilendirmez.
Filistin’i etkiler.
İran’ı etkiler.
Kızıldeniz’i etkiler.
Batı Asya’daki bütün güç dengesini etkiler.
Ve sonunda Türkiye’yi etkiler.
ABD ve İsrail bu resmin dışında değil
Mekke Anlaşması’nın resmî açıklamalarında yapının NATO yükümlülükleriyle çelişmediği, hatta bölgesel güvenliği tamamlayıcı nitelikte olduğu belirtiliyor. İletişim Başkanlığı
İşte tam bu noktada durmak gerekiyor.
Çünkü ABD’nin Batı Asya’daki temel stratejisi yıllardır değişmedi:
İran’ın bölgesel etkisini sınırlamak.
İsrail’in askerî güvenliğini güçlendirmek.
Yemen’de İsrail ve Batı çıkarlarına meydan okuyan güçleri baskılamak.
Körfez ülkelerini bu güvenlik düzeninin içinde tutmak.
Mekke Anlaşması’nın oluşturduğu askerî eksenin sonuçları da bu hedeflerle önemli ölçüde kesişiyor.
Bu nedenle mesele “gizli bir odada kim ne yazdı?” tartışması değildir.
Daha basit:
Ortaya çıkan askerî düzen kimin işine yarıyor?
Uluslararası siyasette bazen en doğru soru budur.
Filistin’i savunmak yalnız Gazze için üzülmek değildir
Türkiye’de Filistin konusunda güçlü bir toplumsal duyarlılık var.
Ama Filistin meselesini yalnızca yardım tırları, diplomatik açıklamalar ve mitinglerle sınırlarsak büyük resmi kaçırırız.
Filistin’in arkasındaki bölgesel güç dengesine bakmak gerekir.
İran var.
Yemen var.
Lübnan’daki direniş hattı var.
Suriye’nin konumu var.
Bu güçlerin İsrail üzerinde oluşturduğu baskı, Filistin’in yalnızlaşmasını engelleyen başlıca unsurlar arasında.
Türkiye Filistin’in yanında olduğunu söylüyorsa, Filistin’i yalnızlaştıracak bölgesel düzenlemelerin içinde bulunmaması gerekir.
Bu kadar basit.
Türkiye’nin Asya’daki yeri tartışma konusu değildir
Türkiye’nin yönünü sanki önümüzde iki kapı varmış gibi tartışmayı da bırakmak gerekiyor.
“Batı mı, Doğu mu?”
Türkiye zaten Asya ülkesidir.
Batı Asya’nın merkezindedir.
İran sınır komşusudur.
Rusya Karadeniz’de karşısındadır ve aynı zamanda büyük bir ekonomik ve stratejik ortaktır.
Türk Cumhuriyetleri Türkiye’nin Orta Asya’daki tarihî ve ekonomik çevresidir.
Çin dünya üretiminin ve Asya’nın en büyük güç merkezlerinden biridir.
Suriye ve Irak’ın bütünlüğü Türkiye’nin doğrudan güvenlik meselesidir.
Yemen ve Filistin’in bağımsızlık mücadelesi ise Batı Asya’nın geleceğinin parçasıdır.
Türkiye’nin gerçek stratejik çevresi budur.
İran, Rusya, Çin, Türk Cumhuriyetleri, Irak, Suriye ve Batı Asya’nın bağımsızlık güçleriyle kurulacak dayanışma; Türkiye için romantik bir dış politika tercihi değil, coğrafyanın dayattığı güvenlik gerçeğidir.
Bir askerî ittifak aslında düşman da seçer
Burada Mekke Anlaşması’nın en tehlikeli tarafına geliyoruz.
Bir ittifaka girdiğinizde yalnızca “dostlarımızı” belirlemezsiniz.
Karşı cepheyi de tanımlarsınız.
Suudi Arabistan’ın Yemen’le yaşadığı savaş Türkiye’nin savaşı haline gelirse ne olacak?
İran’a yönelik bir askerî gerilim “ortak güvenlik tehdidi” olarak tanımlanırsa Türkiye nerede duracak?
Mehmetçik hangi cepheye gönderilecek?
Türk Silahlı Kuvvetlerinin lojistik ve askerî imkânları hangi savaşta kullanılacak?
Bunlar soyut sorular değil.
Çünkü anlaşmanın kendisi ortak savunma mekanizması kuruyor.
Ve anlaşma artık TBMM’nin önünde. Teklif 21 Ekim’de Meclise geldi ve Dışişleri Komisyonunda bulunuyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Türkiye’nin cephesi bellidir
Türkiye, ABD’nin Batı Asya’ya çizdiği haritanın askeri olamaz.
İsrail’in güvenliği için İran’ın karşısına dikilemez.
Yemen’in üzerine yürüyen bir cephede yer alamaz.
Filistin’i yalnızlaştıran bir denklemin parçası olamaz.
Çünkü Türkiye’nin kendi çıkarı da burada değildir.
Türkiye’nin güvenliği; komşularının parçalanmasında değil, bölge ülkelerinin bağımsız ve güçlü olmasındadır.
İran’ın zayıflaması Türkiye’yi güçlendirmez.
Suriye’nin bölünmesi Türkiye’yi güçlendirmez.
Irak’ın parçalanması Türkiye’yi güçlendirmez.
Yemen’in teslim olması Türkiye’yi güçlendirmez.
Filistin’in yenilmesi zaten bütün Batı Asya’nın yenilgisidir.
Buna karşılık bölge ülkelerinin ABD ve İsrail müdahalelerine karşı kendi ayakları üzerinde durduğu bir Batı Asya, Türkiye’nin güvenliğini de büyütür.
İşte stratejik gerçek budur.
Meclisin önündeki mesele yalnızca 16 madde değildir
Milletvekillerinin önüne teknik bir anlaşma metni gelecek.
Maddeler okunacak.
Komisyon raporları hazırlanacak.
Diplomatik ifadeler kullanılacak.
Ama bütün bunların altında çok daha büyük bir karar var:
Türkiye hangi cephede yer alacak?
ABD-İsrail güvenlik düzeninin Batı Asya’daki uzantısında mı?
Yoksa İran’dan Yemen’e, Filistin’den Suriye’ye, Rusya’dan Çin’e ve Türk Cumhuriyetlerine uzanan bağımsız Asya cephesinde mi?
Bu nedenle Mekke Anlaşması üzerine tartışma, sıradan bir dış politika tartışması değildir.
Türkiye’nin önümüzdeki dönemde hangi dünyada yer alacağı meselesidir.
Ve anlaşmaya karşı çıkan çizginin TBMM’ye yönelttiği temel itiraz da tam burada düğümleniyor:
Türkiye’yi kendi dostlarıyla karşı karşıya getirebilecek, Mehmetçiği Türkiye’nin savaşı olmayan cephelere taşıyabilecek bir askerî yükümlülük Meclisin önünde bütün sonuçlarıyla tartışılmalıdır.
Çünkü Türkiye’nin ordusu Türkiye içindir.
Türkiye’nin cephesi de başkalarının haritasında değil, kendi coğrafyasında ve kendi bağımsızlık mücadelesinde çizilir.