Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) ile ilgili uzun süredir devam eden maaşlardan zorunlu kesinti tartışması, uygulama takviminin bir kez daha ertelenmesiyle yeniden gündeme geldi. Resmî programlarda yer almasına rağmen TES, ekonomik koşullar nedeniyle hayata geçirilemiyor.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, Orta Vadeli Program (OVP) ve Cumhurbaşkanlığı Programlarında uzun süredir yer almasına karşın uygulamaya geçemedi. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, sistemin neden yıllardır ertelendiğini ekonomik veriler üzerinden değerlendirdi.
Resmî belgelerde yer aldı, uygulamaya geçmedi
TES, Otomatik Katılım Sistemi’nin (OKS) işveren katkısıyla ikinci basamak emeklilik sistemine dönüştürülmesini öngörüyor. OVP’de bu hedef açıkça tanımlanmasına rağmen bugüne kadar OKS’nin TES’e dönüşmesine yönelik somut bir adım atılmadı.
Kağıt üzerinde yer alan hedeflerin, sahadaki ekonomik şartlarla örtüşmediği ifade ediliyor.
Takvim sürekli değişiyor
TES için ilk uygulama tarihi 2024 sonbaharı olarak açıklanmıştı. Daha sonra bu tarih sırasıyla 2025’e ve 2026 Cumhurbaşkanlığı Programı kapsamında 2026 yılına ertelendi.
İsa Karakaş’a göre bu ertelemeler, sistemin teknik değil, ekonomik nedenlerle hayata geçirilemediğini gösteriyor. Artan yaşam maliyetleri ve gelir dengesizliği, TES’in uygulanmasını zorlaştıran temel faktörler arasında yer alıyor.
Açlık sınırı tartışmayı büyütüyor
TES’e yönelik eleştirilerin odağında çalışanların mevcut gelir durumu bulunuyor. Güncel veriler tabloyu net biçimde ortaya koyuyor:
- Asgari ücret: 28.075 TL
- Açlık sınırı: 31.224 TL
Asgari ücretin açlık sınırının altında kalması, TES kapsamında gündeme gelen yüzde 3’lük ek kesinti ihtimalini daha da tartışmalı hâle getiriyor. Bu durum, özellikle düşük gelirli çalışanlarda ciddi bir gelir kaybı endişesi yaratıyor.
İşverenler açısından da maliyet artışı var
TES, yalnızca çalışanları değil, işverenleri de doğrudan ilgilendiriyor. Mevcut durumda SGK ve işsizlik primi dâhil işveren yükü yüzde 37,75 seviyesinde bulunuyor.
Ocak 2026 itibarıyla bu oranın artması, TES’in devreye girmesi hâlinde ise toplam yükün yüzde 44’ün üzerine çıkması bekleniyor. Bazı sektörlerde prim teşviklerinin azaltılması da işveren maliyetlerini artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Sosyal uzlaşma olmadan zor
Karakaş’a göre TES’in önündeki en büyük engel sosyal uzlaşma eksikliği. Daha önce kıdem tazminatının fona devri gibi düzenlemelerin de benzer tepkiler nedeniyle hayata geçirilemediğini hatırlatan Karakaş, mevcut ekonomik koşullarda hem çalışanların hem de işverenlerin yeni bir kesintiyi karşılayacak gücü olmadığını belirtiyor.
Bu nedenle TES’in 2026 yılında dahi uygulanmasının zor olduğu ifade ediliyor.
Öncelik mevcut sistem olmalı
İsa Karakaş, çözümün yeni bir kesinti modeli yerine mevcut sosyal güvenlik yapısının güçlendirilmesi olduğunu savunuyor. Karakaş, mevcut emeklilik sisteminin daha adil ve sürdürülebilir hâle getirilmesinin, tamamlayıcı sistemlerden daha gerçekçi bir çözüm sunduğunu dile getiriyor.