Kırık Cam
İnsanların günden güne yalnızlaştığı, acımasızlaştığı, iyilikten ve vefadan uzaklaştığı zor zamanlardan geçiyoruz. Duyguların insanlıkla yok olduğu zor zamanlar.
İnciten, kıran ve sonrasında da dönüp arkasına bakmayan insanlarla çevriliyiz. Çoğu insan tutunacak, yaslanacak ve güvenecek bir yüreğin özlemini çekmekte; ama şu zaman insan fakiri, insanlık fakiri. İşte bu yüzden her insan düşmemek için daha sıkı sıkı sarılıyor kendine, sebeplerine ve hayallerine. Kimseden medet ummuyor da şifayı yine kendinde arıyor ve bu konuda zamanla da ustalaşıyor. Çünkü biliyor ki düşerse el uzatmazlar, yüzüne bakmazlar ve onlar için geçmişte yapılan iyilikleri hatırlamazlar. Yani marifet yaşamakta değil aynı zamanda yıkılmamakta.
Bilir misin ” Kırık cam teorisi ” nedir? Tamda anlatmak istediğim konunun günümüz psikolojisinde ki karşılığıdır. Gel biraz daha netleştirelim konuyu. 1969 yılının ABD’ ne kadar gidelim. Suç oranlarının yüksek olduğu dönemde, suç psikoloğu Fhilip Zimbardo bu konuya kafa yorar. Suç oranlarının yüksek olduğu bölgeye kaputu açık bir araç bırakır. Aynı model başka bir aracı da zenginlerin yaşadığı bir bölgeye aynı şekilde konumlandırır. Suç oranlarının yüksek olduğu yere bırakılan araç 24 saat içinde yağmalanır ve kaportası kalır. Zengin mahallemizde ise bir hafta geçmesine rağmen araca kimse dokunmaz.
Bunun üzerine profesör öğrencilerinden aracın bir camını kırmalarını ister. Öğrenciler istenileni yaparlar ve akşama kadar araç tanınmaz hale gelir. Bütün camları kırılmış, kaportası çizilmiş ve araç çöplüğe dönmüştür. Zimbardo şu sonuca varır: ” ilk camın kırılmasına müsaade etmeyeceksiniz. Yada kırılan camı en kısa sürede tamir edeceksiniz ki diğerleri de bundan cesaret alıp diğerlerini kırmasınlar.” Yani diyor ki, hele bir düşün ne hatırınız kalır ne de canınız. Sizi yıkılmış gören birçok insan,( bunlar arasında dost bildiklerimiz ön sırada yerini alır.) halinize bakmadan ve hiç acımadan sizden paylarını alırlar. O tabloya baktığınızda, ” sende mi! ” diyeceğiniz o kadar çok tanıdık yüzle karşılaşırsınız ki kendinize mi yanarsınız, verdiğiniz emeğe mi, bilinmez.
Şimdi şunun üzerine dikkatlice düşünmenizi istiyorum. Yalanını yakaladığınız, sizi aldattığını öğrendiğiniz ve şiddetine maruz kaldığınız insanlara nasıl tepki verirsiniz? Onları affeder misiniz yoksa bazı şeylerin telafisi olmaz diyerek tüm ilişkinizi keser misiniz? Peki, sizin yeterince tepki vermediğinizi gören bu insanlar bu tür davranışları alışkanlık haline getirirler mi? Hadi başka bir açıdan bakalım. İşyerinde yada evde, başkalarının sorumluluklarını birkaç kez üstlendiğinizde, yaptığınız iyilik, sonra göreviniz haline geliyor mu?
Zamanında söndürülmemiş bir kıvılcım, üzerine gidilmemiş bir kötülük ve sınırları net çizilmemiş sorumluluklar, sonrasında önüne geçilemez büyük sorunlar olarak önümüze çıkar. İnsanlara sizinle ilgili konuşurlarken ” Ona bir şey olmaz, o güçlüdür, o alışkın, halleder” rahatlığını asla vermeyin. Çevrenizdeki herkes ama herkes sizin de canınızın yandığını, istemediklerinize, “Hayır! ” dediğinizi ve en önemlisi de kendinizi önemsediğinizi bilsinler.
Siz hiçbir ortamın, hiçbir insanın ve hiçbir hayatın kırık camı değilsiniz. Hiç kimsenin sizin hakkınızda böyle düşünmesine de izin veremezsiniz. Şu hayatta herkes değerini kendisi belirler. Ve siz çok değerlisiniz…
Bir insanın en büyük hatası başkalarına gereğinden fazla değer vermek değil, kendine hakettiğinden daha az değer vermesidir. Vesselam…
Kalbimden kalbinize…