Alanya yine sezona hazırlanıyor. Otellerde hareket başladı, sahiller düzenleniyor, vitrinler parlatılıyor, caddeler yaz kalabalığına hazırlanıyor. Dışarıdan bakıldığında her şey yerli yerinde. Güneş aynı güneş, deniz aynı deniz, kartpostallık görüntüler yine hazır.
Ama bu şehrin içinde yaşayanlara sorarsanız, manzara o kadar parlak değil.
Çünkü Alanya uzun süredir tuhaf bir çelişki yaşıyor. Şehir büyüyor ama insan küçülüyor. Gelir artıyor deniyor ama geçim zorlaşıyor. Kalabalık çoğalıyor ama aidiyet azalıyor. Kısacası Alanya kazanıyor gibi görünürken, Alanyalı giderek kaybediyor.
Aynı Şehirde İki Ayrı Hayat
Bir tarafta tatil planı yapanlar var. Diğer tarafta ay sonunu planlayamayanlar.
Bir tarafta birkaç haftalık keyif için gelenler var. Diğer tarafta burada doğmuş, burada çalışan, burada çocuk büyüten insanlar. Aynı sokaklarda yürüyorlar ama aynı şartlarda yaşamıyorlar.
Bugün bu şehirde birçok insanın en temel gündemi ev kirası. Elektrik faturası. Market hesabı. Trafikte kaybolan saatler. Çocuğunu nereye göndereceği. Yarın burada kalıp kalamayacağı.
Bir şehirde yaşayan insan, kendi memleketinde kalmayı lüks gibi görmeye başlamışsa, orada alarm çoktan çalmıştır.
Fakat hayat pahalılığı hiçbir zaman tek başına ortaya çıkmaz. Barınmanın zorlaştığı, geçimin ağırlaştığı şehirlerde ekonomik modelin diğer parçalarına da bakmak gerekir. Çünkü bir yerde para dolaşırken, başka bir yerde neden huzur azalıyorsa, cevabı çoğu zaman şehrin gelir kaynaklarında gizlidir.
Turizm Varsa, Hayat Neden Bu Kadar Zor?
Kimse turizme karşı değil. Zaten Alanya’nın en büyük gücü turizm. Mesele turizmin olması değil, turizmin şehirle kurduğu dengesiz ilişki.
Eğer bir kent sadece ziyaret edenler için konforlu, yaşayanlar için yorucu hale geliyorsa orada model sorgulanmalıdır.
Şehir para kazanabilir. Ama o para şehrin insanına nefes olmuyorsa, yalnızca rakamdır.
Çalışan barınamıyorsa, esnaf ayakta kalamıyorsa, genç geleceğini başka şehirlerde arıyorsa, emekli burada yaşamakta zorlanıyorsa o ekonomik hareketlilik toplumun geneline ulaşmıyor demektir.
Ekonomik dengesizlik kendini en hızlı iki yerde gösterir: yolda ve toprakta. Çünkü şehir nefes alamıyorsa önce trafik sıkışır, üretim zayıflıyorsa önce tarla sessizleşir. Alanya’da bugün yaşanan da biraz budur.
Trafik Meselesi Değil, Planlama Meselesi
Alanya’da trafik artık günlük bir rahatsızlık değil, yaşam biçimine dönüştü. İnsanlar nereye gideceklerini değil, ne kadar gecikeceklerini hesaplıyor.
Bu yalnızca araç yoğunluğu değildir. Bu, yıllardır biriken plansızlığın sonucudur.
Bir şehir büyürken yolu aynı kalırsa, nüfus artarken altyapı yerinde sayarsa, merkez genişlemeden yük büyürse sonuç budur. Korna sesi artar, sabır azalır, ömür yolda geçer.
Zamanı çalınan toplumların huzuru da çalınır.
Ama yolların tıkanması sadece asfalt meselesi değildir. Şehir dengeli büyümediğinde insanlar belli merkezlere yığılır, üretim zayıfladığında göç artar, yaşam alanları daraldığında herkes aynı hatlara yüklenir. Bu yüzden ulaşım sorununu konuşurken toprağı ve üretimi dışarıda bırakamayız.
Toprak Susarsa Şehir Konuşamaz
Alanya’nın bir yüzü denizse, diğer yüzü topraktır. Fakat son yıllarda üretim yapan insanın yükü büyüyor. Girdi maliyetleri artıyor, su baskısı büyüyor, belirsizlik çoğalıyor.
Üretici yorulursa şehir zayıflar.
Tarım yalnızca ürün değildir. İstihdamdır, kültürdür, denge unsurudur. Her boşalan bahçe, her vazgeçilen üretim, geleceğe bırakılan bir eksilmedir.
Beton kısa sürede yükselir. Toprak ise yıllar içinde değer üretir. Bunu unutmak pahalıya mal olur.
Üretimin zayıfladığı şehirlerde en ağır bedeli çoğu zaman gençler öder. Çünkü tarım daralınca iş alanı azalır, ekonomik çeşitlilik kaybolur, şehir yalnızca sezonluk gelir kapılarına mahkûm hale gelir. Gençler de böyle yerlerde gelecek aramaya başlar.
Gençler İçin Yer Yoksa Gelecek İçin De Yoktur
Bir şehrin gençleri sadece nüfus verisi değildir. O şehrin yarınıdır.
Gençlerin spor alanına, sosyal alana, kültüre, üretime ve kendini göstereceği fırsatlara ihtiyacı var. Eğer şehir gençlerine sadece seyirci olma hakkı veriyor, oyuncu olma hakkı vermiyorsa geleceğini tüketiyor demektir.
Bugün birçok genç Alanya’da yaşamayı değil, Alanya’dan çıkmayı hedef olarak görüyor. Bu cümle bile tek başına yeterince ağırdır.
Gençlerin uzaklaştığı bir şehirde sorun yalnızca gençlik meselesi değildir. Esnaf müşteri kaybeder, üretim insan kaybeder, mahalle ruh kaybeder. Çünkü bir kentin enerjisi gençliğidir. O enerji eksilince her başlık biraz daha ağırlaşır.
Sorun Dağınık Değil, Fazlasıyla Düzenli
Kira başka yerde artmıyor, trafik başka yerde oluşmuyor, gençler tesadüfen uzaklaşmıyor, üretici keyfinden vazgeçmiyor.
Bunların hepsi aynı tablonun parçaları.
Bir şehirde öncelikler yanlış belirlenirse, sonuçlar da birbirine benzer. İnsan ikinci plana düşer. Günlük hayat zorlaşır. Sonra herkes aynı soruyu sorar: Nasıl bu hale geldik?
Cevap basit. İnsan unutulduğu için.
Ama aynı şekilde çözüm de tek bir alanda bulunmaz. Sadece yol yaparak, sadece bina dikerek, sadece sezon bekleyerek hiçbir şehir rahatlamaz. Çözüm, bütün parçaları aynı anda görebilen bir bakıştadır.
Hâlâ Geç Değil
Alanya’nın hâlâ büyük bir potansiyeli var. Güçlü ekonomisi var, doğal zenginliği var, üretim kapasitesi var, genç nüfusu var, marka değeri var.
Eksik olan şey kaynak değil. Denge.
Mahalleleri birlikte düşünen bir akıl, günü değil geleceği planlayan bir irade, vitrine değil hayata yatırım yapan bir anlayış bu şehri yeniden rahatlatabilir.
Çünkü şehirler yalnızca bina yapılarak büyümez. İnsan rahatladığında büyür.
Asıl Soru
Alanya her yaz milyonları ağırlayabilir.
Peki kendi insanını ne kadar taşıyabiliyor?
Asıl mesele budur. Çünkü bir şehir misafirine gösterdiği özen kadar, sakinine verdiği değerle hatırlanır. Ve bugün Alanya’nın önünde duran en sert soru tam da budur:
Bu şehirde yaşayanlar gerçekten yaşıyor mu, yoksa sadece dayanmaya mı çalışıyor?