Eğitimci Feride Nazlım Genç Yazdı: Neydik? Ne Hale Geldik?
Geçtiğimiz günlerde bir okulda öğretmene karşı iki öğrenci tarafından yapılan zorbalığı hepiniz duymuş veya sosyal medyada denk gelmişsinizdir. Günümüzde moda olan “tiktok” adı altında yeni nesli kaybettiğimiz platform, ne yazık ki eğitim ortamına da sıçradı. Sıçramakla yetmedi, eğitim hayatında birey üzerinde emekleri olan öğretmenlere kadar geldi.
Olayı bilmeyenler için hemen özet geçmek isterim: Ders esnasında bir öğrenci öğretmenin yanına giderek öğretmene saygı derecesini aşan el kol hareketlerinde bulunurken diğer öğrenci de bu durumu video kaydına alıp sosyal medyada paylaşmış.
Bu video kaydını izlediğim zaman aklıma Nesimi’nin şu sözleri geldi: “Cehl imiş cehl ol maraz kabil-i derman degül.” Yani cehalet, dermanı olmayan bir hastalıkmış. Bu sözü yeni nesle entegre edeceğim hiçbir zaman aklıma gelmezdi. Yeni nesilden herkes umutluydu fakat düşündüğümüzde neye dayanarak umutlusunuz? Teknolojinin yeni nesil üzerindeki cehalet atılımlarını görmeye devam ederken yeni neslin teknolojiyi çok iyi kullandığından dolayı mı umut edeyim Eee, saygı, sevgi, hoşgörü nerede diye sormazlar mı adama?
Öğretmenler de iki arada bir derede kalmakta bu tür durumlar karşısında. Çünkü öğrencilerin bu tür saygısızlıkları karşısında savunma durumuna yahut yaptırıma gittikleri zaman, ihale öğretmene kalmakta. Yaptırımdan kastım “şiddet” değil, sakın yanlış anlamayın. Ama günümüzde öğretmenlerin hakları o kadar kısıtlandı ki öğrencinin saygısızlığı karşısında eğitsel nitelikte bir ceza verse bile diğer gün öğretmen uyarı almakta. Nitekim bu iki öğrenci, videoyu sosyal medyada paylaşmasalardı o öğretmenin ne tür bir saygısızlığa uğradığını hiçbirimiz bilemeyecektik.
Çünkü öğretmen, bu durumu yaşadıktan sonra kendini konuyu kapatmakla yükümlü olarak hissediyor artık. Çünkü şikayet etse de yahut ceza uygulasa da her şey öğrenciden yana gibi bir algı oluşturulduğu için ülkemizde, öğrenciler bu durumdan köküne kadar yararlanıyor. Şimdi soruyorum size, öğrencilik hayatınızda öğretmeninize saygısızlık yapabilir miydiniz? Yapamazdınız. Bir kere öğretmene saygı kavramı bundan 10 sene önceye kadar vardı. Bana sakın z kuşağı demeyin. Z kuşağının beyni farklı çalışıyor da demeyin. O zaman z kuşağı bir zahmet beynini güzel ve yaratıcı şeylere çalıştırsın ki biz de burada z kuşağının saygısızlığı ile değil başarısı ile övünelim!
Yeri geldiğinde bir öğretmen olarak meslektaşlarımın değil öğrencilerin yanında yer almayı ve onların hakkını savunmayı vazife bilirim. Ama konu öğretmene yapılan ve son derece haksız olan olumsuz bir davranışsa kusura bakmayın ama durum, burada öğrenciyi savunma empatisinden bir hayli uzakta… O öğretmen, öğrencileri affetmiş… Tabii ki bir öğretmenden böyle bir durumda öğrencilerini affetmesi beklenebilir. Nitekim öğrenciler, öğrenci olmaktan öte öğretmenlerin çocuklarıdır. Ve aileler, çocuklarını hatalarında affederler.
Lakin bu yaşanan olaydan sonra öğretmenlerin haklarında düzenlemeler yapılmazsa yahut öğretmenlerin yaptırım hakları genişletilmezse öğrenciler, öğretmene karşı saygısızlık sürecinde “hücum” diyerek ilerlemeye devam edecek. Unutmayın ki, günümüzde sağlıklı bir şekilde kullanılmadığı zaman canavara dönüşen ve insanı da içine çeken teknoloji, ne yazık ki hayatı her anına hakim. Bu yüzden telefon gibi teknolojik ürünlerin eğitim ortamı içinde kullanılmaması hakkında yeni yönetmeliklerin oluşturulması gereklidir. Okullarda yapılan ve koridorlarda hakimiyetini sürdüren telefon dolaplarının hiçbir yararının olmadığını ve öğrenciyi uzaklaştırmadığının farkındayızdır diye düşünüyorum.
Hatırlıyorum da ortaokul ve lise dönemimde okula telefon getirmeye o kadar korkardık ki telefonu okula getirdiğimizde bile doğru düzgün çıkarıp kullanmazdık. Hangi ara değiştik bu kadar? “Teknolojinin köpeği olmuşsun” algısı vardır… belki duymuşsunuzdur bu cümleyi. Eğitim ortamı içerisinde öğretmenler tarafından erişime izin verilen bilgisayarlar dışında telefonların rahat bir şekilde öğrenciler tarafından kullanılmasının zararı o kadar büyük olacak ki… Öğretmenlerin motivasyon düzeyi düşecek, öğrencilerin ahlaksal düzeyi git gide düşerek teknolojiye bağımlı asosyal bireyler olma yolunda ilerleyecekler, okul eğitim yuvalığından çıkıp öğrencilerin kendi düzenlerine göre şekillendirdikleri bir yer halini alacaktır.
Ama suçu biraz da eğitim sistemimizde görüyorum. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde önce sevgi, saygı ve değer görme basamakları yer alırken bunlardan sonra kendini gerçekleştirme yani başarı gelir. Bunlar olmadan başarıya ulaşmak Maslow’a göre zordur. Ki nitekim bence de zor. Sevgi ve saygıyı kazanmalısın ki başarıyı elde edesin. Ama bizim eğitim sistemimizde yıllardır bu durum, ters bir şekilde işlemeye çalışıyor. Çalışıyor da demeyelim, deneniyor ama olmuyor.
Bizim eğitim sistemimizde önce başarıya odaklanılıp eğer ki başarı olursa sevgi, saygı ve değer görmenin geleceği düşünüyor. Sonra kalkmış yen nesilden saygı, sevgi, hoşgörü bekliyoruz. Baktığımızda yine eğitim sistemindeki eksikliklerden doğan bir sorun olduğunu yine gözler önüne serdik. Lakin yine de öğretmenlerin bu saygısızlıklar karşısında yapabileceği yaptırım haklarının olmasının önemli olduğunu düşünüyorum. Yoksa bu saygısızlıklar silsilesi bir şey yapılmadığı takdirde devam edecektir. Hatta devam etmekle kalmayıp ilerlemeler de gösterecektir. Bugün video için saygısızlık yapan öğrenci yarın video için öğretmene şiddetli davranışlarda bulunabilir.