Motivasyon düzeyinde deprem etkisi yaratan durum “Okulda Zorbalık”
Eğitim sistemi içinde okulların öneminin büyük olduğunu çok iyi biliyoruz. Bir okulu okul yapan sizce nedir? Binadan oluşması mı ya da eğitim materyalleri barındırması mı? Hiçbiri değil… bir okulu okul yapan öğrencinin ta kendisidir. Amacım okulların önemli oluşunu anlatmaktan ziyade okulların hedeflediği amaç doğrultusunda yürüdüğü yolda birtakım motivasyona zarar verici unsurları göz ardı etmesi ya da görememesidir.
Bu sebeple öğrencilerin okul ortamında motivasyon düzeyi yüksek olmalı ki öğrenci hem kendi hanesine hem de okulun hanesine yararlı puanlar kazandırabilsin. Bugün bile ülkemizin çeşitli yerlerinde veliler, “şu okul daha başarılı oraya gönderelim bizim çocuğu” demekte. Evet, okulun tüm eğitim paydaşlarının bu başarıdaki etkisi yadsınamaz bir gerçek bunu inkar edemem.
Ama öğrencinin başarısı, onun okul ortamı içerisinde rahat ve motivasyonu yüksek bir birey olmasından geçer. Günümüzde her ne kadar eskiye nazaran çok sık karşılaşmasak da hala gizliden gizliye yapılan ve çocuğun motivasyonunu oldukça yerin dibine sokan durum, “okulda zorbalık” hala görülmekte. Okul zorbalığını hepimiz eskiden bir kere de olsa yaşamışızdır.
Fakat şimdiki nesil kadar bilinçli bir nesil olmadığımız için okullarda bizzat karşılaştığımız yahut başka bir öğrenciye yapılan zorbalıklara tanık olmuşuz ve bir şey yapamamışızdır. Bu cümlemden şunu da çıkarabiliriz: Eskiden eğitim sistemi için öğrencilerin çoğunluğu şimdiki nesle nazaran yapılanlara karşı daha sindirilmiş bir tavır sergilemekteydi. Ortaya çıkan sorunlar paylaşmanın daha kötü sonuçlara yer açacağı konusunu bizler yine okul ortamında deneyim edinmiştik.
Hemen örnek vereyim, sizi rahatsız eden birini öğretmene söylediğinizde o dönemde öğretmenler, sizin şikayet ettiğinizi daima karşı tarafa belli ederdi. Ve şikayet ettiğinize pişman olurdunuz. Nitekim o kişi, durmak yerine size daha fazla zorbalık yapmaya devam etmiştir. İşte demek istediğim de bu, eğitim sistemi içersinde yıllarca süregelen bir durumdur bu… Rahatsız edildiğini söylediğinde daha çok rahatsız edilme olasılığın var. Ama şimdiki nesle baktığımda bu konuda daha bilinçli ve haklarını bilen bir nesil geliyor. Nitekim bu bilinç, onların motivasyon düzeyini de oldukça olumlu etkileyen bir durum.
Öğrencinin okul ortamı içinde pasif kalışının ve sessizliğe gömülüşünün nedenlerinden biridir “zorbalık”. Okulda zorbalığı, bir öğrenciye bir veya daha fazla öğrencinin kasıtlı olarak saldırgan davranışlar uygulaması ve zorbalık gören çocuğun bu durum karşısında korumasız kalması şeklinde ifade edebiliriz. Nitekim okul içerisinde öğrencilerin en çok karşılaştığı zorbalık, akran zorbalığıdır. Bir öğrencinin okul ortamında motivasyonunun düşmesine en büyük etki eden arkadaşları olan iletişimidir..
Birçok araştırmada ve yazında öğrencinin sosyal olması, iletişim düzeyinin yüksek olmasını ve bununla beraber motivasyon düzeyinin de olumlu etkilenmesini göstermektedir. Bu yüzden öğrencinin diğer öğrencilerle etkileşiminin ne durumda olduğunun gözlemlenmesi öğretmen ve veliler için büyük bir görev niteliğindedir.
Eğer ki öğrenci arkadaş çevresinden bir zorbalık görüyorsa bunu ailesiyle ve öğretmeniyle paylaşamaz. Öğrencinin davranışları daima kendini beli eder. Eğer bir öğrenci akran zorbalığına maruz kalıyorsa öğrenci de bir anda meydana gelen davranışsal bozukluklar, davranış değişiklikleri, sosyal hayattan çekilme, iletişim kopukluğu, yalnız kalma isteği gibi durumlar meydana gelebilir.
Bu durum karşısında veli ve öğretmenlerin çocukları dikkatli bir şekilde gözlemlemesi ve çocuğun kendi isteğiyle anlatmasını sağlayacak minik adımlar atmasında oldukça fayda vardır. bunun yanında eğer ailenin çocuğun zorba bir birey yetişmesinde etkisi varsa öğretmenin bu gibi durumları tespit edip aile ile bizzat iletişime geçerek nedenlerini araştırmalıdır. Nitekim öğrencilerin zorbalıklarının temelinin çoğunluğunda ailelerin büyük etkisi olduğu görülmektedir.
Zorbalık denildiğinde aklınıza sadece fiziksel bir şiddet gelmesin. Nitekim ilkokul ve ortaokul çağında çocukların karşılaştığı zorbalıkların büyük çoğunluğu sözlü bir şekilde olmaktadır. Örneğin, çocuğun fiziksel durumuyla arkadaşlarının sürekli alay etmesi şeklinde olabilir. Şimdilerde bir eğitimci olsam da zamanında ben de akran zorbalığını iliklerime kadar yaşamış biriyim.
Belki de cümlelerimden bu kadar emin olarak yazıyorum
Belki de cümlelerimden bu kadar emin olarak yazıyorum. Nitekim bu tür olayları yaşamadan veya tanıklık etmeden nasıl bir his olduğunu anlayamayabilirsiniz. Lakin akran zorbalığı yaşamış veya yaşayan tüm öğrencilerle büyük bir empati kuruyorum. Evet, okul ortamında sözle yapılan zorbalıklar, okul ortamında çocuğun dikkatini toplayamamasına, okuldan uzaklaşma isteğine, motivasyon düşüklüğüne ve çocuğu aşırı asabi olma durumuna itebilir. Bunun yanında zorbalık yapan öğrenciyi de görebilmek ve davranışlarının altında yatan sebepleri anlayabilmek çok önemlidir.
Eğer ki çocuğun zorbalığı, veli ile öğretmen iş birliği sağlanarak tam çözülmediği takdirde öğrenci zorbalık yapmaya bir süre daha devam edecektir. Ve sonraki dönemlerinde bu durum eğitim hayatını derinden etkileyecek ve erken fark edilmeyişinden dolayı durdurulamaz bir hal alacaktır. Zorbalık, basit bir kelime gibi gözükse de okul ortamında birçok öğrencinin okuldan uzaklaşmasına ve eğitim hayatından kopup gitmesine neden olmaktadır.
Okul ortamında akran zorbalığı bir sözle başlar ve durdurulmadığı takdirde zorbalık ilerleyerek devam eder. O yüzden okul ortamında öğretmenlerin öğrencilerin davranışlarını iyi gözlemleyip ona göre hareket etmeli. Yazımızın başında da dediğimiz gibi öğrencilerden biri eğer size kendini açarsa öğrencinin güvenini asla kaybeden bir adım atmayın. Zorbalık gördüğüne dair öğretmeni olarak size güvenip geldiyse zorbalık yapan tarafa öğrencinin size her şeyi anlattığı davranışları sergilemeyin. Bunun yerine kökten çözümler üreterek iki tarafında güvenini sarsmadan iyi bir yol haritası çizin.
Yoksa aksi takdirde bir öğretmen olarak aynı anda iki öğrencinizi kaybetme olasılığınız çok yüksek olacaktır. Öğrencileri hayata kazandırmak ya da sonsuza kadar öğrencilerin hayatın karanlık tarafında olmasına göz yummak, biz öğretmenlerin elinde. Okul ortamında sadece öğretim yapılsaydı “önce eğitim sonra öğretim sözü” oluşmazdı. Işığı sönükleşen öğrencileri fark edip toplumun yararlı bir ferdi haline getirmek asli görevlerimizden biridir. Nitekim gökyüzünde yıldızlar olmazsa sürekli karanlığa bakarız. Yıldızların sönmesine veya kaymasına engel olmak, vicdani bir sorumluluktur.