Evren Kurtoğlu yazdı: Gıda Güvenliğinin Yakıcı Önemi
Koronavirüs salgını ve sonrasında ekonomideki dalgalanmalar gıda güvenliğini gündeme getirdi.
Birçok ülke tarımsal ürün ihracatına sınırlama getirirken, ihtiyacını ithalat yoluyla karşılayan ülkelerde endişe öne çıktı.
Geçmişte tarımda “kendi kendine yeten ülke” olan Türkiye, izlenen yanlış politikalar nedeniyle birçok üründe ithalata bağımlı hale geldi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarımda üretimin artırılması için yeni hamleler yaparken konunun uzmanları acilen “tarımsal üretim planlaması”na ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Çiftçinin topraktan uzaklaştığı, daha önce ekim yapılan 3,5 milyon hektar arazinin ekilmediğini bilmekle birlikte, çiftçinin tarladan uzaklaşmaması ve tarladan kopanların tarlasına geri dönmesi için çiftçilere güven verilmesi gerektiği kaçınılmaz bir gerçek.
Tarımın sadece özel sektöre terk edilmemesi gerekiyor. TMO, Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri, Et ve Süt Kurumu, ÇAY-KUR, … gibi kuruluşların çiftçinin ürününe alım garantisi vermesi, üretim odaklı politikalar izlenmesi önümüzdeki günlerin temel konusu olmalı.
Daha önce ekilen 3.5 milyon hektar arazimiz şu anda ekilmiyor. İzlenen yanlış politikalar nedeniyle çiftçi üretimden vazgeçti. Öncelik bu alanların ekilmesi ve buralarda üretim yapılması olmalıdır. Bunun yolu da bellidir. Girdi maliyetleri düşürülürse ve tarım destekleri yasadaki düzeye çıkarılırsa, zamanında ödenirse ekimden vazgeçilen bu alanlarda yeniden üretim başlar.
Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı 2,8 milyon çiftçimiz vardı. Bu sayı izlenen yanlış politikalar sonucu 2 milyona geriledi. 800 bin çiftçi destekten bile vazgeçti. Bu 800 bin çiftçi yeniden tarlasına döndürülmeli. Buna uygun politikalar geliştirilmeli.
Bugüne kadar hiç tarıma açılmamış Hazine arazileri daha sonra gündeme gelebilir. Bu konuda da dikkatli olunmalı. Zaten tarıma açılan ve kiralanan Hazine arazilerinde üretim yapılıyor. Hiç tarıma açılmamış arazilerin önemli bölümü eğimli araziler. Buralara traktör sokulması erozyona açık hale getirir. Geçmişte bu konuda acı tecrübeler yaşandı. Ayrıca meraların durumu var. Bakanın açıklamasında belirsizlikler çok. Bu konu iyi düşünülmeli. Yapılacak hatalar yarardan çok zararlara da yol açabilir.
Şimdi Türkiye acilen tarımda planlamaya gitmeli. İhtiyaçlarımıza göre üretim planlaması yapmalı. Hangi ürüne ne kadar ihtiyacımız var ne kadar stok oluşturulmalı. Bunlar belirlenmeli. Eldeki veriler gözden geçirilmeli. Nüfus artışına göre hesap yapılmalı. İhtiyaca uygun politikalar tespit edilmeli. Bölgesel ve ürünsel destekler masaya yatırılmalı yeni duruma göre plan hazırlanmalı.
Üretici tarladan kopunca geri dönüşü çok zor oluyor. Çiftçinin en önemli sorunlarından biri güven. Çiftçi tarıma güven duymazsa geçimini şehirlerde arıyor. Çiftçiyi tarladan koparmamanın yolu üretimden kazanacağına, geçimini sağlayacağına güven duymasıdır. Bu sağlanmalı.
- Tarım tamamen özel sektöre bırakılmayacak kadar değerlidir. Tarımda üretimin aksamaması için devlet ve devlete bağlı kuruluşlar mutlaka devrede olmalıdır. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri, ÇAY-KUR, … gibi kuruluşlar çiftçinin ürünlerine alım garantisi vermelidir.
- Ekonomik kriz nedeniyle tarım sıkıntıdaydı. Buna bir de koronavirüs salgını eklendi. Tarım sektörü için özel bir destek paketine ihtiyaç var. Tarım sektörü için özel bir destek paketi açıklanmazsa tarımda üretim artışını gerçekleştirmek mümkün değil. Şu anda uygulamada olan destekler zaten yetersiz. Olanlar da zamanında ödenmiyor. Hâlâ ödenmeyen 2019 destekleri var.
- Şu anda ülkenin her yerinde tarımsal faaliyet var. Yaş meyve sebzede, örtülü üretimde sezon devam ediyor. Yaş meyve sebzenin tüketiciye ulaştırılmasında sorunlar yaşanıyor. Önlem alınması gerekiyor. Bir başka konu da mevsimlik işçiler. Mevsimlik işçiler konusu valiliklere bırakıldı. Her ilde farklı uygulama var. Mevsimlik işçiler konusunda merkezi uygulamaya geçilmesi gerekiyor.
Açıklanan tedbirler pansuman tedbirler olmamalı. Hâlâ kolaycı, üretime dayanmayan, ithalat politikaları öne çıkıyor. Bu politikalar hızlı ve kararlı bir şekilde terk edilmeli, iyi düşünülmüş, plana dayalı, çözüm ve üretim odaklı olmalı.
Yanlış ve plansız eğitim ve yüksek öğrenim politikaları nedeniyle yetersiz altyapı ile açılan çok sayıda Ziraat Fakültesinden her yıl yaklaşık 4 bin-5 bin öğrencinin mezun olduğunu biliyoruz. Ziraat mühendisleri arasında ciddi oranda işsiz olduğunu, kamuda istihdam olanağı yaratılması çok faydalı olacaktır.
Tarım sektörünün yıllardır çözülemeyen yapısal sorunları ve yanlış tarım politikaları nedeniyle, mezun olan Ziraat Mühendisleri özel sektörde yeterince istihdam edilememekte, işe girenlerin büyük çoğunluğu hak ettikleri ücretin oldukça altında çalışmaktadır. Devlet memuru olmak isteyenlerin girdiği Kamu Personeli Seçme Sınavına (KPSS) başvuran Ziraat mühendislerinin sayısı 2012 yılında 25 bin, 2016 yılında 30 bin civarında iken günümüzde 40 binlere ulaşmıştır.
Bununla birlikte kamu sektöründe ziraat mühendislerine yönelik uzun yıllardır yeterli istihdam olanakları yaratılamamaktadır. Bir önceki bakan zamanında sözü verilen ziraat mühendisi, gıda mühendisi ve veteriner hekim olmak üzere toplam 10 bin 551 personel alımı için gerekli çalışmalara bir an önce başlanması gerekmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı dışında istihdam edildiği diğer bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları da yeni istihdam olanakları yaratmalıdır.