Eğitimci Feride Nazlım Genç yazdı. Eğitimde Zincirleme ” Mobbing Tamlaması “
Mobbing… Özellikle günümüz örgütlerinde karşımıza sıkça çıkan bir kavramdır. Mobbing, örgütlerde bir veya bir grup insanın iş birliği içinde belirli bir kişiye yapmış olduğu psikolojik yıldırma, taciz, zorbalık ve rahatsız etmedir. Hal böyleyken bu kavram, eğitim sistemi içinde etkisini yoğunlukla göstermeye başlamıştır.
Eğitim örgütü içerisinde görevini yerine getiren öğretmenler üzerinde son yıllarda mobbing düzeyi artmaktadır. Mobbing, motivasyon üzerinde oldukça etkili olan bir olumsuz terimdir. Yaşanan bu olumsuz yıldırıcı politikalar, eğitim sistemi içinde öğretmenin mesleğine karşı tutumunu düşürmekle beraber çalıştığı okulda huzuru bulamamasına neden olmaktadır. Yapılan araştırmalara göre, günümüzde okul değiştirmek isteyen öğretmenlerin çoğu karşılaştığı mobbinglerden dolayı bir eğitim kurumunda kalıcılığı sağlayamamaktadır.
Bununla beraber öğretmenleri etkisi altına alan bu yıldırıcı zorbalık, onların mesleğe karşı güvensizliğinin düşmesine ve örgüt içinde kimseye güvenmemesine de sebep olmakta ve bu da okul örgütü içinde sinizmi de beraberinde getirmektedir. İletişimden soyutlanan öğretmenler, okul içinde sıkça karşılaştığı bu zorbalıkları sınıf ortamında öğrencilere ve sosyal yaşamında aile ve arkadaşlık ilişkilerine de yansıtmaktadır.
Özellikle mobbingle karşılaşan öğretmenlerin yaşadığı bu olumsuz ruh hali, eğitim ortamında öğrencilere büyük bir etki etmektedir. Mobbing gören öğretmenlerin çoğunluğu öğrenciye de mobbing uygulamaktadır. Bu durumda da öğrencilerin başarı motivasyonunu çürüterek okul örgütünün başarı düzeyini de en aşağıya çekmektedir.
Öğretmenler genellikle mobbingi en yakını olan ve onu daima desteklemesi gereken kişi tarafından yani okul yöneticisinden görmektedir. Okul yöneticileri tarafından öğretmenlere yapılan otoriter davranışlar, baskı ile talep edilen eğitsel istekler, sağlıksız iletişim gibi birçok olumsuz durumlar, öğretmenlerin kendine ve mesleğine olan saygısını kaybetmesine sebep olmaktadır. Her okul yöneticisi, okulunun başarılı olmasını ve çevre okullar tarafından parmakla gösterilmesini ister.
Fakat bu başarıyı sağlama şekilleri mobbing üzerinden gelişiyorsa o eğitim kurumunda başarının öncülleri olan öğretmenlerin başarıyı sağlama istikrarı daha çok düşer.
Bunun yanında okul yöneticilerinin yanında öğrenci velileri de eğitim alanında alınan kararlar doğrultusunda öğretmene karşı mobbingi arttırmış bulunmaktadır. Öğretmenin öğrenciye karşı ufak olumsuz bir davranışında velinin hemen araya girerek tehditler savurması ve öğretmene zorbalık etmesi, öğretmenin motivasyonunu daha da çok yıkmaktadır. Motivasyon düzeyi enkaz haline gelen öğretmenin, eğitim ortamında başarı sağlaması ve sağlıklı bir meslek ruhu ortaya koyması beklenemez. Öğrencileri başarıyla kazandırmaya çalışırken bir öğretmenin mesleki sağlığını kaybetmesine sebep olan bireylerin hala eğitim kurumlarında aramızda olması, ağıt yakılması gereken noktalardan biri haline gelmiştir.
Son yıllarda öğretmenin ve öğrencinin eğitim ortamında zihinsel sağlığı daha çok desteklenmektedir. En azından çıkan kararlar, bizi bu doğrultuya sürüklemekte. Lakin bu zihinsel sağlığın düşüşü de son yıllarda bu kararlar ile beraber daha çok artmıştır. O zaman sorgulamamız gereken noktalar şunlar: Öğretmenlerin ruhsal ve mesleki sağlığını nasıl bir okul yöneticisine emanet ediyoruz? Öğretmenlerin bu sistem içinde yaşadığı zorlukların üstesinde gelmesi için destek veriyor muyuz?
Bu zorbalıklar doğrultusunda öğretmenlerin öğrencilere olan olumsuz etkisi ne kadar takip edilmekte? Bu sorular sürer gider ama çözümleri sorular kadar üretilmez. Bunun da farkındayız.
Başarı istikrarının gözünü bürüdüğü bir okul yöneticisinin uyguladığı mobbingler silsilesi, öğretmenlerin mesleği bırakmasına yahut okul değiştirmesine neden olurken zamanla ortada nitelikli öğretmenlerin kalmayacağı gerçeğini de ortaya koyan bir durumdur.
Dünya çapında en gelişmiş ve nitelikli bir eğitim sistemine sahip olsak da (ne yazık ki değiliz lafın gelişi) mobbingin uygulandığı bir eğitim ortamında ne o sistemin başarısından söz edilir ne de o okul yöneticisinin liderliğinden… Huzurun olmadığı yerde hangi olumlu durumun olması beklenebilir ki? Huzur motivasyonu getirir, motivasyon yüksek ilişkileri getirir, yüksek ilişkiler etkileşimi getirir, etkileşim sosyalliği getirir, sosyallik daha çok öğrenmeyi sağlar, öğrenme ise başarıyı getirir. Alın size zincirleme huzur tamlaması!
Mobbingin eğitim ortamında yaygınlaşmasının en önemli kaynağı ise bu konuda yasal bir belirleyicinin olmamasıdır. Mobbingin uygulandığını bile bile sustuk, bu da geçer dedik. Sonra o zorbalıklar büyüdü dağ oldu. Bu yüzden eğitim ortamında hem öğretmenin hem de öğrencinin yaşadığı mobbinglere karşı yasal hakların çıkarılması, bu psikolojik şiddetler yığınını önüne bir engel mahiyeti olarak çıkar.
Bunun yanında aslında mobbing artışlarının olması, okul yöneticileri üzerinde denetimin yetersiz yapıldığını da gün yüzüne çıkarmaktadır. Bakın, eğitim ihmal edilemeyecek kadar önemli bir taştır. Senelerce eğitimin ne kadar önemli olduğu tüm dünya çapında yankılanırken bir mobbingle bu taşın yerinden oynaması, eğitsel anlamda hiç hoş karşılanmayacak bir harekettir.
Özellikle öğretmenlerin mesleki sağlıklarının düzeyi her yıl kontrol altına alınmalıdır. Bu sayede huzursuzluk ve iç bunalım yaşayan öğretmenler tespit edilerek görev yaptıkları okullarda denetim yaygınlaştırılmalıdır.
Çok zor değil aslında cafeleri, alış-veriş merkezlerini, sokakları denetleyen binlerce insanı, eğitim kurumlarını da denetlemeye gönderseniz bir şey kaybetmiş sayılmazsınız.
Aksine bir öğretmeni tekrar eğitim ortamına kazandırmak onlarca öğrenciyi kazandırmaktır. Gelecekte ülkenin gelişmesi için o öğrencilere ihtiyaç varken temeli sağlama almaktan hiçbir zarar çıkmayacaktır.
Ruffini’nin de dediği gibi, “Öğretmen mum gibidir. Kendini tüketerek başkasına ışık verir.”
Zaten öğretmenler, kendilerini öğrencilerin başarısı ve iyi bir birey olması için yeterince tüketmekte.
Bir de onları psikolojik şiddetle, huzursuzluk ve zorbalıkla tüketmenize gerek yok. Eğitimde mobbing, kötü örnek teşkil edecek bir davranıştır. Unutmayın ki, eğitim olumlu davranışların getirisi ile sağlanan bir faktördür. Yerinde ve uygun olarak yararlanmak, her zaman eğitimi besler. Eğitim de bizleri besleyerek topluma faydalı ve başarılı bireyler olmamızı sağlar. Bu kısır döngüyü mobbingci eğitimcilerin bozmasına engel olmak, bizlerin kutsal görevlerinden biridir. Eğitim ortamında yaşanan mobbinglerle karşılaştığınızda “hatalıysam arayınız” yazısını görmeyi beklemeyiniz. Bilin ki orada bir öğretmen, derinlere doğru gitmeye başlamıştır. Çekin kurtarın o derinliklerden.